مالقه « 1 » ، اين شهر كه در منابع جديد به آن مالاگا گويند . شهر و بندرى قديمى و مركز ايالت مالاگاى امروز در جنوب اسپانياست و در ساحل مديترانه قرار دارد . صادراتش در حال حاضر ، شراب ، ميوه ، ماهى و روغن زيتون است . مالقه در دوران اسلامى مركز ناحيهء ريّه بوده است . اين شهر قبل از ميلاد به وسيله فنيقيها ، ساخته شد ؛ سپس به تصرف روميها و گوتها درآمد و در 92 ق / 711 م به دست اعراب مسلمان افتاد . « 2 » نوشته‌اند كه طارق بن زياد به غرناطه و البيره و مالقه لشكرهايى فرستاد . مالقه فتح شد و ساكنانش به كوهها گريختند ؛ سپس لشكر فاتح مالقه به لشكرهايى كه عزم البيره و غرناطه داشتند پيوست . « 3 » پس از فتح اندلس كه قبايل و عشاير مختلف در ايالات و شهرهاى اين سرزمين پراكنده شدند ، قبايل فلسطين در شذونه و جزيره و ريّه و مالقه و اطراف آنها جاى گرفتند . « 4 » عبد الرحمن بن معاوية بن هشام در 138 ق پس از پياده شدن در المنكّب ، به شهر مالقه آمد و در آنجا با او بيعت كردند . « 5 » در 267 ق / 880 - 881 م عمر بن حفصون آشوبگر اندلس ، در حصن بربشتر در كوههاى مالقه پناه گرفت . منذر بن محمد بن عبد الرحمن اوسط در 274 ق / 887 - 888 م همهء دژهايى را كه در دست ابن حفصون بود محاصره كرد و آنها را گشود ؛ از جملهء اين دژها ، دژ ريّه ، يعنى مالقه بود . « 6 » بعدها ، عبد الرحمن الناصر در 315 ق / 927 م پس از كشته شدن عمر بن حفصون ، به بربشتر داخل شد و همهء كنيسه‌هايى را كه در دژهاى نواحى ريّه و اعمال مالقه بود ويران كرد . « 7 » صاحب حدود العالم در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى در وصف مالقه مىنويسد : « شهرى است بر كران درياى روم . از وى پوست سوسمار خيزد كى بر قبضهء شمشير كشند سخت بسيار » . « 8 » مقدسى از مالقه فقط به عنوان يكى از شهرهاى مهم اندلس نام برده است . « 9 » در اواخر سال 406 ق / 1016 م على بن حمود از سبته به جزيرة الخضراء آمد

--> ( 1 ) . Malaqa ( 2 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 3 ، ص 2607 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 46 . ( 4 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 70 . ( 5 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 174 . ( 6 ) . همان ؛ ج 3 ، ص 190 - 191 . ( 7 ) . همان ؛ ج 3 ، ص 196 . ( 8 ) . حدود العالم ؛ ص 182 - 183 . ( 9 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 317 .